Žena u egipatskoj kulturi i umetnosti

Kultura drevnog Egipta može da ima svoje analogije sa modernim svetom kada su u pitanju žene. Mnoge žene su bile na visokim pozicijama, imale su jednaka prava kao muškarci i bavile su se raznim poslovima.

Jedna od centralnih vrednosti drevne egipatske civilizacije bilo je održavanje maat-a (kosmički poredak) koncept harmonije i balansa u svim aspektima života. Ovaj ideal bio je najvažnija dužnost faraona koji je kao posrednik između bogova i ljudi trebao biti uzoran model koji živi uravnoteženim životom. Egipatska umetnost, arhitektura, religija, pa čak i državne delatnosti pokazuju savršenu simetriju ravnoteže, a to se takođe može videti u rodnim ulogama tokom čitave istorije egipatske civilizacije.

Stari Egipat je društvo u kojem su dominirali muškarci. Žene su bile isključene iz administrativnih poslova, iako su vladale svim i svima, vladale su u izuzetnim okolnostima. Međutim, tokom starog Egipta društvena pozicija nije zavisila od pola već od statusa. To znači da su mnoge žene držale bitne i uticajne pozicije preko očeva i muževa, i često su uživale u mnogim zakonskim i ekonomskim pravima koje su date muškarcima unutar njihove društvene klase.

Za razliku od ostalih drevnih društava, žene u drevnom Egiptu su imale jednaka prava i slobodu kao muškarci. Imale su prava da same biraju bračnog partnera, da se razvedu i da upravljaju imovinom i poslovima. Žene koje su postale kraljice, svoj status su postigle svojom vezom sa muškim kraljevima, а nekoliko žena koje su uspele da vladaju kao kraljevi učinile su to kao regent mladom sinu ili bratu uz podršku starijih muških zvaničnika. Najdokumentovaniji primer žene koja je vladala kao kralj je Hatešepsut, koja je vladala kao regent za njenog posinka Tutmoza III iz XVIII dinastije. Vizuelne i tekstualne predstave Hatšepsut pružaju ideju o izuzetnoj prirodi njenog položaja kao kralja: različiti prikaz nje sa ženskim (sl. 1) ili muškim telom i atributima i sa zbunjujućom ili namernom upotrebom muških i ženskih referenata u njenim tekstovima, potvrđuju izazove sa kojima se suočavala kao žena koja zauzima tradicionalno muško mesto.

Žena u egipatskoj kulturi i umetnosti
Slika 1- kraljica Hatšepsut

Većina žena u drevnom Egiptu, na svim nivoima društa, imale su kao primarne dužnosti, vođenje domaćinstva i brigu o deci. Bez obzira kog statusa je neka žena bila, od njih se očekivalo da se udaju i da rađaju decu. Druga zabeležena zanimanja žena starog Egipta bila su specijalisti za kosu, nadgledanje radionica perika, blagajna, pisci, plesači, muzičari, sveštenice.

U ikonografiji, muškarci i žene su dosledno prikazani različito, sa crvenom kožom za muškarce i žutom za žene (sl. 2).

Slika 2

Moderna razmišljanja ovih razlika su u vezi sa tim što muškarci više vremena provode napolju, za razliku od žena koje su u kući. Prikazani su i sa skrivenim genitalijama za muškarce i izloženim genitalijama za žene, aktivnim ulogama za muškarce i pasivnim ulogama za žene. Istorijski spisi ne daju nikakvo objašnjenje ovih očiglednih razlika.

Elitne žene su bile pevačice i svirale su sistrum (trouglasti instrument, na kome su bili pričvršćeni metalni prstenovi koji su udarali jedni o druge i tako proizvodili zvuk), harfu, lautu, liru i sl., a bile su prikazane u nekim scenama kako izvode na velikim danima festivala (sl. 3) u pratnji pratećih vokala i povremeno plesačica.

Egipat
Slika 3

Jedna od glavnih industrija kojom su se žene bavile, a verovatno i kraljevske i elitne žene, bila je proizvodnja tekstila. Na mnogim scenama u grobnicama žene su prikazane kako tkaju i predu. Izgleda da žene nisu bile uključene u mnoge poljoprivredne delatnosti na poljima, mada su prikazane u scenama branja lana (sl. 4) i u pratnji muških žetelica koje sakupljaju zrno. One su češće uključene u obradu vina i mlevenje zrna, i pripremanje hleba i piva (sl. 5).

Slika 4
Slika 5

Žene su takođe imale prava na obrazovanje. Već su od malih nogu učile geometriju i osnove hijeroglifa. U medicini su one bile neizostavne, one su bilo vrlo obrazovane i visoko cenjene u svojoj specijalizaciji. Što je predstavljeno i na slikama. Među najpoznatijim ženskim doktorima izdvaja se Pesešet (sl. 6) koja je bila predstavljena u grobnici iz Starog kraljevstva. Bila je poznata kao “administrator specijalista” i glavna grupi ženskih lekara.

Slika 6

Pored toga, što drevni Egipat predstavljao društvo u kojem su vladali muškarci, žene nisu previše bile zapostavljene. U većini slučajeva uživale su u istim povlasticama kao muškarci. Neke su bile suočene sa poteškoćama i izazovima, kao što je bila Hatšepsut, koja je bila prikazivana sa muškim atributima i telom. Dok su druge bile cenjene, a školovanjem su postojale stručne u svojim oblastima.

Možemo slobodno zaključiti da se status egipatskih žena može smatrati neverovatno naprednim za bilo koje doba ljudske istorije, uključujući i moderno doba. Nesmunjivo je da je žena u drevnom Egiptu imala više prava od mnogih žena koje žive u sadašnjosti.

 

Maja Miljevic

Rođena je 08.04.1992. godine, živi u Beogradu. Diplomirala je na katedri za arheologiju na Filozofskom fakultetu, gde je i završila master studije. Interesovanje je usmerila na proučavanje bolesti koje ostavljaju tragove na ljudskim skeletnim ostacima u prošlosti.
Maja Miljevic

Latest posts by Maja Miljevic (see all)

Maja Miljevic

Rođena je 08.04.1992. godine, živi u Beogradu. Diplomirala je na katedri za arheologiju na Filozofskom fakultetu, gde je i završila master studije. Interesovanje je usmerila na proučavanje bolesti koje ostavljaju tragove na ljudskim skeletnim ostacima u prošlosti.

758 thoughts on “Žena u egipatskoj kulturi i umetnosti

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *